Yaconsiroop maken

door Margreet, eerstejaars student Opleiding - Herborist & Fytotherapie bij Eleoflora

Yacon is een gewas dat je niet snel vergeet. De wortels zijn sappig en knapperig, met een frisse, mildzoete smaak die ergens tussen appel en watermeloen in zit. Botanisch heet de plant Smallanthus sonchifolius, en behoort deze tot de composietenfamilie, de Asteraceae. Oorspronkelijk komt yacon uit het Andesgebied van Zuid-Amerika, waar de wortelknollen al generaties lang als voedselgewas worden geteeld.

Wat zo opvallend is aan yacon, is hoe sterk de plant van karakter verandert zodra je ermee gaat werken. Vers is de knol licht, verfrissend en vol van sap. Begin je yaconsiroop te maken, dan ontstaat er langzaam iets totaal anders: een donkere, volle, geconcentreerde siroop met bijna karamelachtige tonen. Twee uitgesproken producten uit dezelfde wortel — dat alleen al maakt yacon de moeite waard om te leren kennen.

Het gewas

Ondergronds vormt yacon grote opslagwortels. Die bevatten fructo-oligosachariden — kortweg FOS — koolhydraten die het lichaam anders verwerkt dan gewone suikers. Dat maakt de plant interessant voor onderzoek, met name rond darmmicrobiota en bloedsuikerrespons. De wetenschappelijke aandacht hiervoor neemt toe, al zijn stevige conclusies nog te vroeg.

Yacon is ook in Nederland goed te kweken, al vraagt de plant daarvoor de juiste plek: warm, zonnig en beschut. De plant is niet winterhard. In het voorjaar worden stukken van de kroon of broedknollen vorstvrij opgekweekt; na de laatste vorst gaan de planten naar buiten. De oogst valt in het najaar, vaak rond of net voor de eerste lichte vorst. Wie een moestuin of grote pot heeft, kan prima zelf aan de slag — van teelt tot het maken van yaconsiroop, in eigen tuin.

Wat is yaconsiroop?

Yaconsiroop is ingedikt sap van de yaconwortel. Je perst of centrifugeert de wortels, vangt het sap op en verwarmt het rustig totdat het water verdampt en de vloeistof indikt tot een stroperige, donkere siroop. De smaak is vol en zoetig, met een eigen karakter — ergens tussen melasse en karamel, maar lichter dan beide.

Dankzij de FOS onderscheidt yaconsiroop zich van gewone geraffineerde stroopsoorten. Tegelijkertijd blijft het een geconcentreerd product: een kleine hoeveelheid gaat een lange weg.

Wat zegt het onderzoek?

De meeste wetenschappelijke aandacht gaat naar de FOS in de wortel. In humane studies is gekeken naar effecten op darmgezondheid en metabole waarden. Een systematische review uit 2025 beschrijft veelbelovende bevindingen, maar ook eerlijk dat het aantal beschikbare studies beperkt is en de onderzoeksgroepen vaak klein. Voorzichtigheid is hier op zijn plaats.

Eén lijn valt op: in een gerandomiseerde dubbelblinde cross-overstudie werd bij vrouwen een lagere bloedsuikerpiek na de maaltijd gemeten bij gebruik van yaconsiroop vergeleken met placebo. Voor verzadiging geldt een ander verhaal. De verse wortel — met zijn volume en watergehalte — heeft daar duidelijk meer invloed op dan een lepeltje siroop.

Een praktisch aandachtspunt: bij hogere innames kunnen FOS bij sommige mensen gasvorming of een opgeblazen gevoel geven. Dat geldt voor meer prebiotische voedingsmiddelen, zoals zoete aardappel, aardpeer en schorseneer. Klein beginnen is dus verstandig.

Zelf yaconsiroop maken: stap voor stap

Het vraagt geen ingewikkelde techniek, maar wel geduld. Begin met gave wortels, was ze goed en schil ze dun. Pers of centrifugeer het sap eruit, en zeef het daarna nog een keer fijn.

Dan het inkoken: verhit het sap rustig in een brede pan. Het water verdampt langzaam, de vloeistof kleurt steeds donkerder. Blijf regelmatig roeren en schep eventueel schuim af. Zodra de siroop gietbaar en stroperig is, vul je deze heet af in gesteriliseerde potjes of flesjes.

Stap voor stap yaconsiroop maken:

1. Was de yaconwortels (schillen is optioneel).

2. Snijd beschadigde delen weg

3. Pers of centrifugeer het sap eruit

4. Zeef het sap fijn

5. Kook het rustig in tot siroopdikte

6. Vul heet af in schone, gesteriliseerde potjes of flesjes

   
   

Elke batch is een beetje anders — in kleur, dikte en smaak. Dat hangt af van het ras, de oogst en hoe lang je inkookt. Precies dat ambachtelijke maakt het proces de moeite waard.

Hoe gebruik je yaconsiroop?

Het beste in kleine hoeveelheden, als smaakmaker. Een lepel door yoghurt, havermout of pap werkt goed; ook over pannenkoeken of in een dressing past de siroop prima. In marinades of baksels waar je een donkere, aardse zoetheid zoekt, kan yaconsiroop prachtig werken.

Als directe vervanger van honing of ahornsiroop is het niet altijd ideaal — de smaak is voller en meer gekaramelliseerd, minder licht en bloemig. Maar precies dáár waar dat diepe smaakprofiel iets toevoegt, is yaconsiroop op zijn best.

Yaconsiroop als basis voor kruidensiropen

Voor herboristen is yaconsiroop ook interessant als basis voor kruidensiropen. De donkere zoetheid combineert goed met kruideningrediënten zonder de smaak te overheersen. Denk aan siropen op basis van vlierbes, tijm of rozenbottel, waarbij yaconsiroop zowel de zoetheid als de consistentie levert. Het FOS-gehalte brengt daarbij een iets ander profiel mee dan gewone suikeroplossingen — wat aansluit bij een functionele benadering van kruidenbereidingen.

Wel is het goed om rekening te houden met de uitgesproken eigen smaak. Bij delicate kruiden kan die domineren. In dat geval biedt een combinatie met een neutralere zoetstof uitkomst.

Yaconsiroop leent zich goed voor dergelijke combinaties. Gemengd met rauwe honing krijg je een siroop die zowel de antimicrobiële eigenschappen van honing meebrengt als de prebiotische werking van de FOS — een interessante combinatie voor siropen bij luchtwegklachten. Met rietsuiker of kokosbloesemsuiker kun je de zoetheid en dikte beter sturen, terwijl het karakter van yacon aanwezig blijft maar minder uitgesproken is. Ahornsiroop sluit qua smaakprofiel het meest aan en geeft een vloeiende, goed werkbare combinatie.

Een vuistregel die in de praktijk goed werkt: gebruik yaconsiroop als basis voor ongeveer de helft tot tweederde van de totale hoeveelheid zoetstof, en vul aan naar smaak en toepassing.

Tot slot

Yacon heeft twee gezichten. Vers: fris, sappig, knapperig. Als siroop: donker, vol, geconcentreerd. Dat contrast maakt de plant bijzonder om mee te werken — en laat zien hoeveel er kan veranderen tussen oogst en eindproduct. Zelf yaconsiroop maken laat zien hoe een eenvoudig gewas in de keuken een heel nieuw karakter aanneemt.

---

Over de auteur

Margreet is eerstejaars student aan de HBO-opleiding Herborist & Fytotherapeut bij Eleoflora. Met een geruime achtergrond in de traditionele kruidenleer werd de volgende stap gezet: een volwaardige opleiding tot herborist en fytotherapeut. Theorie komt pas echt tot leven als er mee aan de slag gegaan kan worden in de praktijk — en dit experiment met de yaconwortel is daar een mooi voorbeeld van.

Volg Margreet op Instagram via @margreetkelly en zie hoe de opleiding wordt beleefd.

---

Bekijk op instagram of facebook de korte video over het bereidingsproces van de yaconsiroop

---

Bronnen: Pereira, M. F., Soares, I. de C., Cabral, M. M., de Freitas, P. A., Sousa, G. M. A., Magalhães, S. C., Carioca, A. A. F., de Oliveira, M. R. C., Magalhães, F. E. A., et al. (2025). Impacts of yacon syrup (Smallanthus sonchifolius) on human health: A systematic review of scientific evidence from the last decade. Nutrients, 17(5), 888.

Rosa, J. C., Silva, B. P., Viana, V. A., de Oliveira, A. M., de Sousa, K. G., Araújo, A. C., et al. (2020). Acute postprandial effect of yacon syrup ingestion on appetite: A randomized, double-blind, crossover clinical trial. Food Research International, 137, 109644.

Schettino, G. O., Silva, K. C., de Moura, A. R., da Silva, M. C., Araújo, A. C., et al. (2020). Yacon syrup reduces postprandial glycemic response to breakfast: A randomized, crossover, double-blind clinical trial. Food Research International, 137, 109709.

Tavares, T. V., de França, C. J., Silva, K. C., de Sousa, K. G., Araújo, A. C., et al. (2022). Previous gut microbiota has an effect on postprandial insulin response to yacon syrup ingestion in adult women: A randomized, double-blind, crossover clinical trial. Nutrition Research, 107, 1–10.

Wang, Q., Chen, J., Ozores-Hampton, M., & Li, Y. (2022). Yacon, a potential tuberous crop for Florida. University of Florida IFAS Extension.